Yanlış Teşhis ve Gecikmiş Teşhis (Misdiagnosis) Nedeniyle Malpraktis Tazminat Davası

Tıbbi müdahale sürecinin en hayati aşaması şüphesiz "teşhis" (tanı) evresidir. Bir hastalığın hiç tespit edilememesi, yanlış bir hastalığa yorulması veya tespitte geç kalınması Yanlış ve Gecikmiş Teşhis (Misdiagnosis) olarak adlandırılır. Hukuk sistemimizde bu durum, en ağır "Tıbbi Malpraktis" (Hekim Hatası) hallerinden biri olarak kabul edilmekte ve hastaneler ile hekimler aleyhine yüksek meblağlı tazminat davalarına konu olmaktadır.

Teşhiste yapılan bir hata, silsile halinde yanlış tedavi uygulanmasına, hastanın gereksiz ameliyatlara maruz kalmasına veya asıl hastalığın (örneğin kanser, kalp krizi) ilerleyerek geri dönülemez bedensel zararlara yahut vefata yol açmasına sebep olur. Bu makalede, yanlış/gecikmiş teşhis vakalarının tazminat hukuku boyutu ve hekimin özen yükümlülüğü incelenmiştir.

Yanlış ve Gecikmiş Teşhisin (Misdiagnosis) Hukuki Karakteri

Tıp biliminde teşhis, salt hekimin tecrübesine dayanan soyut bir tahmin değildir. Güncel tıbbi standartlar, şüphelenilen hastalıklara ilişkin laboratuvar testlerinin (MR, Tomografi, Kan tahlili, Biyopsi) eksiksiz yapılmasını ve gerekiyorsa hastanın ilgili uzmanlık dalına (konsültasyon) sevk edilmesini emreder.

Hekimin, hastanın şikayetlerini yüzeysel değerlendirmesi, ayırıcı tanı (differential diagnosis) testlerini yapmaktan kaçınması veya tahlil sonuçlarını yanlış yorumlayarak hastayı hatalı bir tedavi protokolüne sokması (veya sağlıklı diyerek evine göndermesi), doğrudan doğruya hukuki bir kusurdur.

Tıbbi Özen Yükümlülüğü ve Yargıtay İçtihatları

Hasta ile hekim/hastane arasındaki hukuki ilişki kural olarak "Vekalet Sözleşmesi" (TBK m. 506) hükümlerine tabidir. Yargıtay kararları uyarınca vekil (hekim), işini görürken yöneldiği sonucun elde edilmemesinden değil, bu sonuca ulaşmak için gösterdiği çabanın (özenin) eksikliğinden sorumludur.

Teşhis Hatası ve Komplikasyon Arasındaki İlliyet Bağı

Malpraktis davalarında en sık karşılaşılan savunma, durumun bir "komplikasyon" olduğu yönündedir. Ancak yanlış teşhis vakalarında komplikasyon savunması genellikle hukuki dayanaktan yoksundur. Çünkü teşhis henüz konulamadığı veya yanlış konulduğu için, hastanın maruz kaldığı zarar "tedavinin kaçınılmaz bir riski" değil, bizzat hekimin teşhisi atlamasının bir sonucudur. Hastalığın erken evrede teşhis edilmesi halinde %100 tedavi edilebilir bir vakanın, hekim ihmaliyle ölümcül evreye (terminal dönem) geçmesi açık bir malpraktistir.

İspat Külfeti ve Adli Tıp Kurumu İncelemesi

Yanlış teşhis iddiasıyla açılan maddi ve manevi tazminat davalarında Tüketici Mahkemeleri, dosyanın tıbbi boyutunu değerlendirmek üzere Adli Tıp Kurumu'ndan (veya Üniversite Bilirkişi Heyetlerinden) mütalaa alır. İspat sürecinde en kritik deliller şunlardır:

• Hastanın ilk başvuru anındaki şikayetlerinin kaydedildiği anamnez (hasta öyküsü) formları ve poliklinik kayıtları.
• İstenen veya "istenmeyen" tahlil, röntgen, MR ve biyopsi sonuçları.
• Hastanın epikriz raporları ve eğer vefat söz konusuysa otopsi tutanakları. (Kayıtların hastane tarafından tahrif edildiği şüphesi varsa Adli Bilişim incelemesi talep edilir).

Maddi ve Manevi Tazminat Talepleri

Gecikmiş veya yanlış teşhis nedeniyle bedensel zarara uğrayan hasta veya vefatı halinde yakınları, Türk Borçlar Kanunu kapsamında şu kalemleri talep edebilir:

• Maddi Tazminat: Yanlış tedavi nedeniyle yapılan tüm gereksiz sağlık harcamalarının iadesi, asıl hastalığın ilerlemesi nedeniyle katlanılan ekstra tedavi/operasyon masrafları, hastanın çalışamadığı günlere ait kazanç kaybı ve kalıcı sakatlık durumunda efor kaybı tazminatı. (Ölüm halinde yakınları Destekten Yoksun Kalma Tazminatı talep edebilir).
• Manevi Tazminat: Teşhisin gecikmesi nedeniyle hastanın hastalıkla mücadelede yaşadığı ekstra fiziki acı, yaşam şansının veya kalitesinin düşmesi nedeniyle çekilen ağır ruhsal elem ve ıstırabın telafisi amacıyla hükmedilecek tazminattır.