Fazla Mesai (Fazla Çalışma) Nedir ve Nasıl Hesaplanır?

Türk İş Kanunu'na göre bir işçinin haftalık yasal çalışma süresi en fazla 45 saattir. Bu süreyi aşan her çalışma saati yasal olarak "Fazla Çalışma" (Fazla Mesai) olarak kabul edilir ve normal saatlik ücrete göre zamlı olarak ödenmek zorundadır.

Fazla mesai hesaplanırken, maaşınızın günlük değil, aylık yasal bölen olan 225 saate bölünmesiyle "Normal Saatlik Ücretiniz" bulunur. (Yargıtay içtihatlarına göre aylık 30 gün x 7.5 saat = 225 saat). Bulunan bu standart saatlik ücret üzerinden mesai zammı eklenir.

Hafta İçi, Hafta Tatili ve Bayram Mesaisi Arasındaki Farklar

Mesai ücretleri, çalışılan günün niteliğine göre farklı katsayılarla çarpılarak ödenir:

• Normal Günlerde (Hafta İçi) Fazla Çalışma: Haftalık 45 saati aşan normal gün çalışmalarında, saatlik ücretiniz %50 zamlı (1.5 katı) olarak hesaplanır. (Örn: Normal saatliği 200 TL olan bir işçi, mesai saatinde 300 TL kazanır).
• Hafta Tatili ve Ulusal Bayram (Resmi Tatil) Çalışması: İşçi kendi tatil gününde veya resmi tatillerde (bayramlarda) çalıştırılırsa, o günün yevmiyesini zaten alır. Üzerine bir de o gün çalıştığı için ekstra tam yevmiye daha alır. Uygulamada ve hesaplama araçlarında bu durum saatlik bazda %100 zamlı (2.0 katı) olarak ifade edilir.

Brüt Mesai ile Net Mesai Arasındaki "Vergi" Farkı

İş davalarında bilirkişiler genellikle işçinin toplam Brüt alacağını hesaplar ve mahkeme kararları bu brüt tutar üzerinden çıkar. Ancak icra aşamasında veya elden ödeme sırasında bu paranın tamamı işçinin cebine girmez.

Tıpkı normal maaşta olduğu gibi, brüt fazla mesai ücretinden de yasal kesintiler yapılır. Bu kesintiler ortalama olarak; SGK İşçi Payı (%14), İşsizlik Sigortası Payı (%1), Gelir Vergisi (Bulunduğunuz aya ve vergi dilimine göre %15 ile %35 arası) ve Damga Vergisidir. Ortalama bir hesapla brüt tutarın yaklaşık %28 ila %32'si devlete vergi ve prim olarak kesilir.