Kanuni (Yasal) Faiz Nedir ve Oranı Ne Kadardır?

Kanuni faiz, taraflar arasında önceden belirlenmiş bir sözleşme veya faiz oranı bulunmadığı durumlarda, bir borcun ödenmesinde gecikilmesi (temerrüt) halinde devletin kanunla belirlediği ve otomatik olarak işleyen faiz türüdür. Amacı, paranın zaman içindeki enflasyon karşısındaki değer kaybını alacaklı lehine bir nebze olsun korumaktır.

Güncel mevzuata göre, Türkiye Cumhuriyeti'nde uygulanan yıllık Yasal (Kanuni) Faiz oranı %24'tür. Cumhurbaşkanı kararı ile bu oran değiştirilmediği sürece, mahkeme kararlarına, haksız fiil tazminatlarına ve sözleşmesiz şahsi alacaklara bu oran uygulanır.

Yasal Faiz ile Ticari (Avans) Faiz Arasındaki Hayati Fark

Alacakların tahsilinde, özellikle şirketler ve esnaflar için en çok düşülen hukuki hata yanlış faiz türünü talep etmektir:

• Yasal Faiz: Şahıslar arasındaki borçlar, trafik kazası kaynaklı değer kaybı veya bedensel hasar tazminatları, boşanma davalarındaki tazminatlar gibi ticari olmayan işlerde uygulanır. Oranı genellikle sabittir ve düşüktür (%24).
• Ticari (Avans) Faiz: Taraflardan en az birinin tacir (şirket) olduğu ve işin ticari bir mahiyet taşıdığı durumlarda (fatura alacakları, çek/senet, ticari sözleşme ihlalleri) talep edilebilen faizdir. Merkez Bankası'nın belirlediği ve çok daha yüksek oranlara (Örn: %40 - %50 bandı) çıkabilen dinamik bir faiz türüdür. Ticari bir alacakta yasal faiz istemek, alacaklıyı devasa bir maddi zarara uğratır.

Faiz Ne Zaman İşlemeye Başlar? (Temerrüt Tarihi)

Faiz hesaplamasında en kritik nokta başlangıç tarihidir. Hukukta kural şudur: Faiz, borçlunun temerrüde düştüğü (direndiği) tarihten itibaren başlar. Bu tarih duruma göre değişir:

Trafik kazası gibi haksız fiillerde faiz, olay (kaza) tarihinden itibaren işler. Bir fatura veya borç senedinde ise, eğer kesin bir vade günü varsa o günün bitiminde faiz başlar. Ancak kesin bir vade yoksa, karşı tarafa noterden çekeceğiniz "İhtarname"nin tebliğ edildiği tarih faiz başlangıcı kabul edilir.