İletişim Formu
Av. Ali Alper Can
Sayfa İçindekiler

Türkiye'nin stratejik bir göç ve yatırım merkezi haline gelmesiyle birlikte, Türkiye'de ikamet eden (expat, yatırımcı, öğrenci) yabancı uyruklu ailelerin sayısında büyük bir artış yaşanmıştır. Bunun doğal bir sonucu olarak, her iki eşin de yabancı (örneğin iki İngiliz, iki Rus veya iki Alman vatandaşı) olduğu veya eşlerden birinin Türk diğerinin yabancı olduğu Yabancılık Unsuru Taşıyan Boşanma Davaları, Türk Aile Mahkemelerinin en sık karşılaştığı uluslararası ihtilaflardan biri haline gelmiştir.

Yabancıların Türkiye'deki boşanma süreçleri ile yurt dışında boşanan kişilerin bu kararları Türkiye'de geçerli kıldırmaları (Tanıma ve Tenfiz), salt Türk Medeni Kanunu'na değil; 5718 Sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK) hükümlerine tabidir. Bu makalede, yabancıların Türkiye'deki boşanma davaları ve yabancı mahkeme kararlarının Türkiye'de tanınması (Tenfizi) incelenmiştir.

Türkiye'de Yaşayan Yabancıların Boşanma Davasında Yetkili Mahkeme

Kendi ülkelerinde evlenmiş ancak hayatlarını Türkiye'de sürdüren iki yabancı (veya biri Türk biri yabancı eş), evliliklerini sonlandırmak için kendi ülkelerine gitmek zorunda mıdır? Hayır. MÖHUK madde 40 uyarınca, Türk mahkemelerinin uluslararası yargı yetkisi esastır.

Eşlerden birinin yerleşim yeri (İkamet İzni olan adres) Türkiye'de ise, taraflar Türkiye'deki Aile Mahkemelerinde (Anlaşmalı veya Çekişmeli olarak) boşanma davası açabilirler. Türk hakimi, bu yabancıları kendi ülkelerine göndermez, davaya doğrudan bakar.

Boşanma Davasında Uygulanacak Yabancı veya Türk Hukuku (MÖHUK m. 14)

Hangi Ülkenin Kanunu Uygulanacak?

  • Türk hakimi davaya bakarken doğrudan Türk Medeni Kanunu'nu (TMK) uygulamaz. MÖHUK m. 14 uyarınca kademeli bir hukuk seçimi yapılır:
  • 1) Eşlerin her ikisi de aynı ülke vatandaşıysa (Örn: İki Rus), hakimi o ülkenin (Rusya) ortak milli hukukunu uygular. (Ancak o ülkenin kanunu Türk kamu düzenine, örneğin kadın-erkek eşitliğine aykırıysa hakim bunu reddeder ve Türk hukukunu uygular).
  • 2) Taraflar farklı ülke vatandaşıysa (Örn: Biri Alman, diğeri İtalyan), müşterek ikametgâh hukuku (Yani yaşadıkları yer olan Türk Hukuku) uygulanır.

Yurtdışında Alınan Boşanma Kararlarının Türkiye'de Tanınması ve Tenfizi

Yurt dışında (Örn: Almanya, İngiltere, ABD) kendi milli mahkemelerinde veya bulundukları eyalette boşanmış olan tarafların, bu boşanma kararı Türkiye'de "kendiliğinden" geçerli olmaz. Boşanmış bir Türk (veya Türkiye'de mülkü/bağı olan yabancı), Türkiye'de hala hukuken "Evli" görünür. Bu durumun çözümü MÖHUK m. 50 uyarınca Aile Mahkemelerinde Tanıma ve Tenfiz Davası açmaktır.

  • Tanıma Davası: Sadece boşanmanın (nüfustaki medeni halin bekar olarak değiştirilmesinin) Türkiye'de geçerli kılınmasını sağlar.
  • Tenfiz Davası: Yabancı mahkemenin verdiği icrai kararların (Nafaka ödemesi, Müşterek çocuğun velayeti, Mal paylaşımı veya Tazminat) Türkiye'de devlet zoruyla icra edilebilir hale gelmesini sağlar.
  • Apostil Şartı: Yabancı mahkeme kararının kesinleşmiş (Finalize) olması, ıslak imzalı/mühürlü aslı, üzerinde uluslararası geçerlilik mührü olan APOSTİL (Apostille) bulunması ve Yeminli Türkçe Tercümesinin noter onaylı olması davanın açılabilmesi için mutlak yasal şarttır.

Nüfus Müdürlüğü Yoluyla İdari Tanıma Uygulaması

Eskiden tüm yabancı boşanma kararları için mutlaka mahkemede dava açılması gerekirken, Nüfus Hizmetleri Kanunu'na eklenen m. 27/A ile İdari Tanıma kolaylığı getirilmiştir. Eğer her iki taraf da (boşanan eşlerin ikisi veya vekaletname verdikleri avukatları) BİRLİKTE Türkiye'deki Nüfus Müdürlüğüne veya yurtdışındaki Türk Konsolosluğuna başvurursa, dava açılmasına gerek kalmaksızın boşanma doğrudan nüfusa işlenir.

Ancak, eşlerden biri (örneğin yabancı uyruklu eski eş) başvuruya gelmezse veya vekaletname vermezse idari yol tıkanır; tek çözüm Aile Mahkemesinde doğrudan Tanıma ve Tenfiz davası (Eski eşe yurt dışı tebligatı çıkartılarak) açmaktır.

 
YASAL UYARI VE BİLGİLENDİRME: Bu makale genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup, somut bir hukuki mütalaa niteliği taşımamaktadır. Uluslararası Aile Hukuku davaları ile Tanıma ve Tenfiz süreçleri; yurtdışı tebligat usulleri, Apostil şerhleri ve MÖHUK yetki kuralları çerçevesinde son derece teknik süreçler olduğundan, alanında yetkin bir avukatlık bürosu ile çalışılması şarttır.

Av. Ali Alper Can

Kurucu Avukat | Ankara Barosu (Sicil: 22266)

16 yıllık mesleki tecrübesiyle Ceza Hukuku, Bilişim Suçları, Ticaret ve Aile Hukuku uyuşmazlıklarında stratejik müşavirlik sunan kurucu avukattır. Dava süreçlerinde "Önleyici Hukuk" ve teknik delil analizi prensiplerini merkeze alarak müvekkillerine şeffaf, güvenilir ve sonuç odaklı hukuki koruma sağlar.

Sıkça Sorulan Sorular

▶ Yabancı uyruklu eşimle Türkiye'de veya yurt dışında boşanırsam, mal paylaşımı ve velayet hangi ülke kanunlarına göre yapılır?

Türkiye'de açılacak boşanma davalarında MÖHUK uyarınca eşlerin müşterek milli hukuku, yoksa müşterek mutad mesken hukuku, o da yoksa Türk Hukuku uygulanır. Yurt dışında boşanılmışsa, yabancı mahkemenin verdiği velayet, nafaka ve mal paylaşımı kararlarının Türkiye'de uygulanabilmesi (icra edilebilmesi) için Türk Aile Mahkemelerinde 'Tanıma ve Tenfiz Davası' açılması şarttır.