İletişim Formu
Pars Hukuk
KKTC Hukuku ve Uluslararası Hukuk

KKTC'de Mülkiyet Uyuşmazlıkları ve Taşınmaz Mal Komisyonu (TMK) Süreci

Sayfa İçindekiler

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) gayrimenkul piyasasına girmeyi planlayan uluslararası yatırımcıların ve kurumların karşısına çıkan en büyük hukuki soru işareti; 1974 öncesi Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY) vatandaşlarına ait olan taşınmazların (Eşdeğer ve Tahsis koçanlar) mevcut hukuki statüsü ve uluslararası geçerliliğidir.

Geçmiş yıllarda bu durum mülkiyet güvenliği açısından gri bir alan yaratsa da, günümüzde Taşınmaz Mal Komisyonu (TMK) adı verilen ve uluslararası arenada meşruiyeti kabul edilmiş bir hukuki mekanizma ile bu sorun çözüme kavuşturulmuştur. Bu makalede, TMK'nın işleyişi ve KKTC'den gayrimenkul alan yatırımcıların mülkiyet haklarının Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) kapsamında nasıl koruma altına alındığı incelenmiştir.

Kıbrıs Mülkiyet İhtilaflarının Tarihsel ve Hukuki Zemini

1974 Kıbrıs Barış Harekatı sonrasında Ada'nın ikiye bölünmesiyle, Kuzey'deki Rumlar Güney'e, Güney'deki Türkler ise Kuzey'e göç etmek zorunda kalmıştır. KKTC Devleti, Güney'de mal bırakan Kıbrıslı Türklere, bıraktıkları malın değerine karşılık (eşdeğerinde) Kuzey'deki eski Rum mallarının mülkiyetini (Eşdeğer Koçan) tahsis etmiştir. Ancak Güney Kıbrıs Rum Yönetimi ve eski Rum malikler, bu devir işlemlerini uluslararası hukuk nezdinde tanımayarak Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne (AİHM) çok sayıda mülkiyet davası (Örn: Loizidou Davası) açmışlardır.

AİHM İçtihatları ve Taşınmaz Mal Komisyonu'nun (TMK) Kurulması

AİHM'ye yığılan binlerce mülkiyet davasının önüne geçmek ve Ada'daki mülkiyet sorununa adil bir iç hukuk yolu bulmak amacıyla, Avrupa Konseyi'nin yönlendirmesiyle 2005 yılında 67/2005 sayılı Yasa uyarınca KKTC Taşınmaz Mal Komisyonu (TMK) kurulmuştur.

  • Uluslararası Tanınma (Demopoulos Kararı): AİHM, 2010 yılında verdiği tarihi "Demopoulos ve Diğerleri v. Türkiye" kararında; KKTC'de kurulan Taşınmaz Mal Komisyonu'nun AİHS standartlarına uygun, "etkin ve yeterli bir iç hukuk yolu" olduğuna hükmetmiştir. Bu karar, KKTC tapularının (koçanlarının) ve mülkiyet rejiminin dolaylı olarak uluslararası hukuka entegre olmasını sağlamıştır.

TMK Başvuru Süreci: İade, Tazminat ve Takas Kararları

TMK, 1974 öncesi Kuzey Kıbrıs'ta malı bulunan eski Rum maliklerin mülkiyet taleplerini üç temel hukuki yöntemle çözüme kavuşturmaktadır:

  • Tazminat (Compensation): En sık uygulanan yöntemdir. Mevcut durumu itibarıyla iadesi imkansız olan (üzerine inşaat yapılmış, iyiniyetli üçüncü kişilere satılmış) taşınmazlar için, eski Rum malike KKTC Devleti tarafından (Türkiye'nin finansal garantörlüğünde) maddi tazminat ödenir ve dosya tamamen kapatılır.
  • Takas (Exchange): Eski Rum malike, Kuzey'deki arazisine karşılık, Güney Kıbrıs'ta kalmış ve bir Kıbrıslı Türk'e ait olan eşdeğer bir arazi teklif edilir.
  • İade (Restitution): Sadece üzerinde hiçbir yapılaşma olmayan, kamu menfaati taşımayan ve askeri bölge dışında kalan boş araziler için istisnai olarak verilen bir karardır.

Mevcut Yatırımcılar ve Üçüncü Şahıslar İçin Hukuki Güvence

KKTC'den gayrimenkul alan yatırımcıların en büyük endişesi olan "Bir gün eski Rum sahibi gelip evimi benden alabilir mi?" sorusunun hukuki cevabı kesinlikle hayırdır.

TMK nezdinde açılan davaların ve tazminat taleplerinin muhatabı, o taşınmazı sonradan satın alan "iyiniyetli üçüncü kişiler (yatırımcılar)" değil, doğrudan KKTC Devleti'dir. Eğer eski bir malik tazminat kazanırsa, bu bedeli devlet öder. Sizin elinizdeki KKTC devletince verilmiş yasal koçan (tapu) geçerliliğini korur ve mülkiyet hakkınız uluslararası hukukun (TMK) sağladığı zırhla güvence altına alınmış olur.

Ankara merkezli Pars Hukuk Bürosu olarak, Milletlerarası Özel Hukuk vizyonumuzla uluslararası yatırımcıların KKTC gayrimenkul alım süreçlerini mülkiyet hukuku temelinde zırhlamaktayız. Yatırım yapılması planlanan taşınmazın geçmiş koçan şeceresinin incelenmesi, TMK (Taşınmaz Mal Komisyonu) nezdinde hukuki risk analizinin (Due Diligence) yapılması ve mülkiyet hakkının AİHS standartlarında korunması amacıyla yüksek profilli hukuki müşavirlik hizmeti sunuyoruz. Güvenli KKTC yatırımlarınız için iletişim sayfamızdan ekibimize ulaşabilirsiniz.

 
YASAL UYARI VE BİLGİLENDİRME: Bu makale genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup, somut bir hukuki mütalaa niteliği taşımamaktadır. TMK süreçleri ve mülkiyet statüleri her bir parsel için özel olarak incelenmelidir. Yüksek meblağlı gayrimenkul yatırımlarından önce muhakkak bağımsız bir hukuk bürosundan risk analizi raporu alınmalıdır.