KKTC'de Yabancı Mahkeme Kararlarının Tanınması ve Tenfizi

Globalleşen ticari ilişkiler ve sınır aşan bireysel uyuşmazlıklar, bir ülkede verilen mahkeme kararlarının başka bir egemen devlette nasıl icra edileceği sorununu doğurmaktadır. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) hukuku bağlamında, yurtdışındaki mahkemelerce verilmiş kararların KKTC sınırları içerisinde hukuki sonuç doğurabilmesi ve icra edilebilmesi, Tanıma ve Tenfiz müesseselerinin işletilmesine bağlıdır.

Özellikle Türkiye ile KKTC arasındaki yoğun ticari ve sosyal entegrasyon, Türkiye Cumhuriyeti mahkemelerinden alınan boşanma, nafaka, ticari alacak veya tazminat kararlarının Kıbrıs'taki malvarlıkları üzerinde infaz edilmesini sıkça gündeme getirmektedir. Bu makalede, yabancı mahkeme kararlarının KKTC'de nasıl geçerlilik kazanacağı usul hukuku kuralları çerçevesinde incelenmiştir.

Tanıma ve Tenfiz Kavramları Arasındaki Hukuki Fark

Uluslararası Özel Hukuk doktrininde "Tanıma" ve "Tenfiz" sıklıkla birbirine karıştırılsa da, doğurdukları hukuki sonuçlar itibarıyla birbirlerinden tamamen farklıdırlar:

• Tanıma (Recognition): Yabancı bir mahkeme kararının "kesin hüküm" (res judicata) ve "kesin delil" etkisinin KKTC mahkemelerince kabul edilmesidir. Örneğin, Türkiye'de verilen bir boşanma kararının KKTC Nüfus Müdürlüğü'nde geçerli sayılması için kararın sadece "Tanınması" yeterlidir. İcra (zorla yerine getirme) gerektirmez.
• Tenfiz (Enforcement): Yabancı mahkeme kararının icra kabiliyeti (icra edilebilirliği) kazanmasıdır. Bir alacak davası, tazminat veya nafaka kararının KKTC İcra Daireleri (Şeriflik) vasıtasıyla zorla tahsil edilebilmesi için mutlaka "Tenfiz" kararı alınması şarttır.

T.C. Mahkeme Kararlarının KKTC'de "Yabancı" Statüsü

Müvekkiller arasında sıklıkla düşülen en büyük hukuki yanılgı, Türkiye Cumhuriyeti (T.C.) mahkemelerince verilen bir kararın KKTC'de otomatik olarak geçerli ve icra edilebilir olduğunun sanılmasıdır. Hukuki ve egemenlik prensipleri gereği KKTC bağımsız bir devlettir. Dolayısıyla T.C. Mahkemelerinden alınan (veya İngiltere, Rusya gibi diğer ülkelerden alınan) tüm kararlar KKTC hukuku nezdinde "Yabancı Mahkeme Kararı" statüsündedir. Bu kararlar, tenfiz davası açılıp KKTC mahkemelerince onaylanmadığı sürece adadaki banka hesaplarına bloke koyduramaz veya taşınmazlara haciz işletemez.

Tenfiz Davalarında Aranan Şartlar (Kamu Düzeni ve Mütekabiliyet)

Fasıl 10 Yabancı Mahkeme Kararlarının Tenfizi Yasası ve ilgili uluslararası hukuk kuralları uyarınca, bir kararın KKTC'de tenfiz edilebilmesi için KKTC mahkemesi davanın esasına (içeriğine) girmez, sadece şu usul şartlarının varlığını denetler:

Ticari Alacakların ve Şirket Kararlarının KKTC'de İcrası

B2B (Şirketten Şirkete) ilişkilerde, Türkiye'de davayı kazanan bir şirketin, borçlu firmanın mal varlığını veya banka hesaplarını KKTC'ye kaçırması sık rastlanan bir durumdur. Bu aşamada, Türkiye'deki kesinleşmiş ticari mahkeme kararının aslı, Apostil (veya konsolosluk onayı) şerhi ve yeminli tercümesi ile birlikte KKTC Kaza Mahkemelerinde tenfiz davası açılır. Tenfiz kararı alındıktan sonra, borçlunun adadaki gayrimenkullerine, araçlarına veya banka hesaplarına doğrudan KKTC İcra (Şeriflik) makamlarınca haciz işlemi tatbik edilir.

Ankara merkezli Pars Hukuk Bürosu olarak, Milletlerarası Özel Hukuk alanındaki uzmanlığımız ve KKTC'deki güçlü çözüm ortaklarımızla; yabancı mahkeme kararlarının tanınması ve tenfizi davalarını büyük bir titizlikle yürütmekteyiz. Türkiye'de kazanılmış ticari alacak, tazminat ve aile hukuku (boşanma) kararlarınızın KKTC'de icra kabiliyeti kazanması, borçlu malvarlıklarının tespiti ve tahsilat süreçlerinin yasal güvence altına alınması için iletişim sayfamızdan uluslararası hukuk ekibimize ulaşabilirsiniz.