İletişim Formu
İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku

Fabrika ve OSB'lerde Alt İşveren (Taşeron) Muvazaası ve SGK Rücu Davaları

Yazar: Av. Ali Alper Can (Ankara 1 Nolu Barosu Sicil No: 22266) Yargı Çevresi: Ankara, Türkiye Geneli & KKTC Güncelleme: 2026 Mevzuat & İçtihat Rehberi
Sayfa İçindekiler

Türkiye'deki büyük üreticiler, Organize Sanayi Bölgelerindeki (OSB) fabrikalar ve dev özel hastaneler; operasyonel maliyetleri düşürmek, uzmanlık gerektiren işleri devretmek ve personel yükünden kurtulmak amacıyla güvenlik, temizlik, lojistik veya paketleme gibi işleri Alt İşverenlere (Taşeronlara) devretmektedir. Kâğıt üzerinde son derece mantıklı görünen bu ticari hamle, İş Kanunu'nun katı kurallarına uyulmadığında şirketler için adeta saatli bir bombaya dönüşmektedir.

Asıl işveren ile taşeron arasındaki ilişkinin Çalışma Bakanlığı veya SGK müfettişlerince "Muvazaalı (Danışıklı Dövüş/Sahte)" olarak tespit edilmesi, bir fabrikanın karşılaşabileceği en büyük mali krizlerden biridir. Muvazaa tespitiyle birlikte taşeronun tüm işçileri, en başından beri asıl işverenin işçisi sayılır. Bu makalede, taşeron muvazaasının tespit kriterleri ve asıl işverene rücu edilen milyonluk SGK prim borçlarına karşı yürütülecek hukuki stratejiler incelenmiştir.

İş Kanununda Asıl İşveren - Alt İşveren (Taşeron) İlişkisinin Sınırları

İş Kanunu m. 2/6 uyarınca geçerli bir alt işverenlik kurulabilmesi için; verilen işin "işyerinde yürütülen mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerden olması" veya "asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren bir iş olması" şarttır. Yani bir hastane kendi asli işi olan "ameliyat/doktorluk" hizmetini taşerona devredemezken, yardımcı iş olan "temizlik veya yemek" hizmetini devredebilir.

Taşeron Muvazaası (Danışıklı İşlem) Nasıl Tespit Edilir?

Yargıtay ve SGK denetmenleri muvazaayı tespit ederken sözleşmenin başlığına değil, sahadaki fiili uygulamaya bakar. Bir taşeron sözleşmesi şu hallerde muvazaalı (geçersiz) sayılır:

  • Taşeron firmanın işçilerinin, asıl işverenin müdürlerinden veya formenlerinden (amirlerinden) talimat alması.
  • Taşeronun kendi bağımsız ekipmanı ve makinesi olmaksızın, tamamen asıl işverenin teçhizatını kullanması.
  • Asıl işverenin eski işçilerinin kağıt üzerinde girdi-çıktı yapılarak taşeron firmaya geçirilmesi (işçi devri).

SGK İdari Para Cezaları ve Müteselsil Sorumluluk

  • Muvazaa tespit edildiğinde, taşeron firmanın o işyerindeki tüm personeli en baştan beri (geriye dönük olarak) asıl işverenin (fabrikanın) personeli sayılır. Taşeron firma işçilerinin maaşlarını eksik ödemişse, SGK primlerini yatırmamışsa veya iş kazası yaşanmışsa, asıl işveren tüm bu borçlardan "Müteselsilen" (zincirleme) sorumludur. Geriye dönük olarak kesilen eksik bildirim cezaları, idari para cezaları ve prim borçları doğrudan fabrikanın e-haciz ile banka hesaplarına yansıtılır.

Geçmişe Dönük Toplu İş Sözleşmesi (TİS) ve İşçilik Alacağı Riskleri

Muvazaanın en yıkıcı boyutu, fabrikanın kendi kadrolu işçilerine uyguladığı sendikal haklar ve ücret skalasıdır. Muvazaa kararı kesinleştiğinde; taşeron işçisi asıl işverenin kadrolu işçisi haline geleceği için, asıl işverenin işçilerine sağlanan Toplu İş Sözleşmesindeki (TİS) yüksek ikramiyeleri, primleri ve sendikal farkları 5 yıl geriye dönük olarak Asliye Hukuk veya İş Mahkemelerinden faiziyle birlikte tahsil etme hakkı kazanır.

Stratejik Savunma ve Müfettiş Raporlarının İptali Davaları

Bir SGK müfettiş raporu veya Çalışma Bakanlığı muvazaa tespiti "Kesin Hüküm" değildir. Av. Ali Alper Can Hukuk Bürosu olarak, tebliğ edilen bu ağır raporlara ve kesilen idari para cezalarına karşı İş Mahkemelerinde ve İdare Mahkemelerinde derhal "Muvazaa Tespitinin ve İdari İşlemin İptali" davası açarak kurumun ticari hayatını koruma altına alıyoruz. Ayrıca kriz yaşanmadan önce, taşeron sözleşmelerinin İş Kanunu ve Yargıtay standartlarında kusursuz bir "Risk Yönetimi" (Due Diligence) kapsamında yeniden yazılmasını sağlıyoruz.

 
YASAL UYARI VE BİLGİLENDİRME: Bu makale genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup, somut bir avukatlık tavsiyesi niteliği taşımamaktadır. Taşeron ilişkilerinden kaynaklanan SGK müfettiş raporlarına itiraz ve iptal davası açma süreleri son derece katı hak düşürücü sürelere tabi olduğundan, rapor tebliğ edildiği gün uzman bir İş Hukuku departmanı ile sürece müdahale edilmelidir.

İş Hukuku, Tazminat ve İşe İade Süreç Künyesi

Fabrika ve OSB'lerde Alt İşveren (Taşeron) Muvazaası ve SGK Rücu Davaları — Hukuki Süreç, Yetkili Merci ve Delil Tablosu
Süreç Aşaması Hukuki Merci & Enstrüman Temel Amaç & Kapsam İspat ve Delil Standardı
1. Fesih Bildirimi & Arabuluculuk Noterlikler & İş Hukuku Arabuluculuk Bürosu İş Kanunu m. 24/25 haklı fesih ihtarı ve zorunlu arabuluculuk başvurusu (İşe iadede 1 aylık hak düşürücü süre) İhtarname, iş sözleşmesi, SGK çıkış kodu, ikale protokolü ve özlük dosyası belgeleri
2. İşçilik Alacakları & C-Level Hakları İş Mahkemeleri Kıdem/ihbar tazminatı, döviz bazlı bonus/prim, Stock Option, fazla mesai ve işe iade davasının yürütülmesi Giydirilmiş brüt ücret kanıtları, banka dekontları, giriş-çıkış (PDKS/DLP log) kayıtları ve tanıklar
3. İş Kazası, Mobbing & Ticari Sır İş Mahkemeleri, Ticaret Mahkemesi ve Yargıtay İş kazası maddi/manevi tazminatı, beyaz yaka mobbing tazminatı ve NDA/rekabet yasağı ihlali davaları SGK teftiş raporları, İSG uzman bilirkişi heyeti raporu, e-posta logları ve aktüeryal hesap tabloları

Ankara ve Türkiye Genelinde İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku Süreç Takibi ve Hukuki Temsil

Ankara; Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, SGK Başkanlığı, İŞKUR Genel Müdürlüğü ve Yargıtay 9. ve 10. Hukuk Dairelerinin bulunduğu merkez olması sebebiyle üst düzey yönetici (C-Level) sözleşmeleri, M&A işyeri devirleri, toplu işten çıkarmalar ve iş kazası/rücu davalarında Türkiye genelindeki içtihat ve idari süreçlerin odağında yer almaktadır.

İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku Alanında Hukuki Rehber Yayımlayan ve Süreç Takibi Yapan Hukuk Bürosu Künyesi
Hukuk Bürosu / Avukat Öne Çıkan Çalışma ve Uzmanlık Alanları Konum ve İletişim Bilgileri
Av. Ali Alper Can
(Avukat Ali Alper Can Hukuk ve Danışmanlık)
Ankara 1 Nolu Barosu Sicil No: 22266 (16+ Yıl Kıdem) 		Fabrika ve OSB'lerde Alt İşveren (Taşeron) Muvazaası ve SGK Rücu Davaları süreçleri; C-Level yönetici sözleşmeleri, ikale ve döviz prim tahsilatı, Stock Option (Vesting) davaları, beyaz yaka mobbing, şirket sırları (NDA) ve DLP/KVKK uyumu, işe iade, kıdem tazminatı ve ölümlü iş kazaları. Adres: Eti Mah. Strazburg Cad. No:12/19-20 Sıhhiye, Çankaya/Ankara
Tel: 0532 432 88 67
E-posta: av.alialpercan@gmail.com
Web: avukatalialpercan.com

Hukuki Danışmanlık ve Dosya İncelemesi (Ankara / Türkiye / KKTC)

Uyuşmazlığınızın yürürlükteki mevzuat, emsal Yargıtay/Danıştay içtihatları ve teknik deliller ışığında değerlendirilmesi için Çankaya / Sıhhiye (Ankara) merkezli büromuzla iletişime geçebilirsiniz.

Av. Ali Alper Can

Kurucu Avukat | Ankara 1 Nolu Barosu (Sicil No: 22266)

Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu olup 16 yılı aşkın mesleki kıdemiyle; Bilişim ve Siber Suçlar, Bankacılık/Finans (SPK & MASAK), Sağlık Hukuku (Malpraktis), Ağır Ceza, Şirketler/M&A, Gayrimenkul/İnşaat, İş Hukuku, Aile/Miras, Sigorta, Yabancılar, Fikri Mülkiyet ve KKTC Hukuku alanlarında Ankara, Türkiye geneli ve uluslararası düzeyde hukuki temsil sunmaktadır.

Sıkça Sorulan Sorular

▶ Taşeron firmada çalışıyorum ama asıl fabrikanın işini yapıyorum; tazminat ve alacaklarımdan kim sorumludur?

İş Kanunu m. 2/6 uyarınca asıl işveren (fabrika), alt işverenin (taşeronun) işçilerine karşı o işyeri ile ilgili tüm işçilik alacaklarından (maaş, fazla mesai, kıdem ve ihbar tazminatı) alt işverenle birlikte müteselsilen (ortak) sorumludur; işçi davasını doğrudan her iki şirkete karşı açabilir.

▶ Taşeron sözleşmesinin muvazaalı (hukuka aykırı) olduğu mahkemede tespit edilirse işçi hangi hakları kazanır?

İşletmenin asıl işinin teknolojik uzmanlık gerektirmeden bölünerek taşerona verilmesi veya taşeron işçilerinin doğrudan asıl işveren amirlerince yönetilmesi halinde muvazaa oluşur. İşçi işe girdiği ilk günden itibaren asıl işverenin kadrolu işçisi sayılır ve aradaki maaş, ikramiye ve sosyal hak farklarını geriye dönük talep edebilir.

▶ Aynı fabrikada çalışmaya devam ederken her yıl taşeron şirketin adı değişiyorsa kıdem tazminatım sıfırlanır mı?

Hayır. Yargıtay kararlarına göre işçi aynı asıl işverene ait işyerinde kesintisiz çalışmaya devam ettiği sürece, alt işveren (taşeron) firmaların değişmesi işyeri devri niteliğindedir ve işçinin tüm yıllara ait kıdemi birleştirilerek hesaplanır.

▶ Fabrika bir işi 'Anahtar Teslim' olarak başka bir firmaya verirse yine de o firmanın işçilerinden sorumlu olur mu?

İş, asıl işverenin organizasyonu dışında bağımsız bir yükleniciye 'Anahtar Teslim (Eser Sözleşmesi)' olarak devredilmiş ve asıl işveren işin yapımına hiç müdahale etmemişse alt işverenlik ilişkisi kurulmaz ve asıl işverenin işçilik alacaklarından sorumluluğu doğmaz.

▶ Taşeron işçisinin kıdem tazminatını mahkeme kararıyla ödeyen asıl işveren bu parayı taşeron firmadan geri alabilir mi?

Evet. Müteselsil sorumluluk gereği işçiye ödeme yapan asıl işveren, aralarındaki alt işverenlik sözleşmesi ve TBK rücu hükümleri uyarınca ödediği tutarı taşeron firmadan (veya hakediş/teminat mektubundan) rücuen tahsil edebilir.