İletişim Formu
Av. Ali Alper Can
Sayfa İçindekiler

Dijital pazarlamanın ticari hacmi geleneksel medyayı geride bırakırken, markalar, reklam ajansları ve influencerlar (dijital içerik üreticileri) arasındaki hukuki ilişkiler devasa telif krizlerinin merkezine oturmuştur. Bir influencerın ürettiği kısa video (Reels/TikTok), çekilen bir fotoğraf veya markaya verdiği "Yüz (İmaj) Hakkı", hukuken çok sıkı korunan fikri mülkiyet ve şahıs varlığı değerleridir.

Sektördeki en yaygın ve en ağır hukuki ihlal; markaların veya aracı reklam ajanslarının, sözleşmede belirlenen yayın süresi (örneğin 6 ay) dolmasına rağmen içerikleri kaldırmaması, videolara izinsiz sponsorlu reklam çıkmaya devam etmesi veya influencerın görüntüsünü başka kampanyalarda kırparak (manipüle ederek) kullanmasıdır. Av. Ali Alper Can, bu tür fikri mülkiyet ve kişilik hakkı ihlallerinde FSEK ve Medeni Kanun hükümlerini işleterek haksız kullanımın derhal durdurulmasını ve yüksek meblağlı tazminat süreçlerinin yürütülmesini sağlamaktadır.

Dijital İçeriklerin (Reels, TikTok, Görsel) FSEK Kapsamında Korunması

Influencer tarafından senaryosu yazılan, kurgulanan ve çekilen bir video veya profesyonel bir fotoğraf, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) uyarınca "Sinema Eseri" veya "Güzel Sanat Eseri" niteliğindedir. Bu eserin telif hakkı kendiliğinden onu üreten kişiye aittir. Marka veya ajans, bedelini ödemiş olsa dahi sadece sözleşmede belirlenen mecrada (Örn.: sadece Instagram) ve belirlenen süre kadar "Kullanım (Lisans) Hakkı" elde eder, eserin asıl sahibi olmaz.

Sözleşme Süresi Bitiminde İçeriğin İzinsiz Kullanımı (Telif İhlali)

Sözleşme Dışı Haksız Kullanım (Overuse)

Taraflar arasındaki marka elçiliği veya işbirliği sözleşmesi sona erdiğinde, markanın (veya ajansın) tüm dijital mecralardan o görseli ve videoyu kaldırması yasal bir zorunluluktur. İhlal halleri genellikle şu şekillerde ortaya çıkar:

  • Sözleşme süresi bittikten 1 yıl sonra bile influencer'ın yüzünün yer aldığı görsellerin e-ticaret sitelerinde (Trendyol vb.) "banner" olarak kullanılması.
  • Sadece Instagram kullanımı için anlaşılan videonun, markanın YouTube preroll reklamlarında veya AVM içindeki fiziksel billboardlarda (mecra tecavüzü) izinsiz yayınlanması.

Kişilik Haklarının İhlali: İmaj, Yüz ve Sesin İzinsiz İstismarı

FSEK kapsamındaki telif ihlalinin yanı sıra, ünlü kişilerin veya influencer'ların yüzünün, adının, sesinin (imajının) izinsiz veya süresi dolmuş şekilde ticari kazanç sağlamak amacıyla kullanılması; Türk Medeni Kanunu (TMK) m. 24 uyarınca Kişilik Haklarına Ağır Bir Saldırıdır. Bu eylem, kişinin bir başka markayla anlaşma yapmasını (rekabet yasağını ihlal endişesiyle) engellediği için devasa boyutlarda "Yoksun Kalınan Kâr" zararı doğurur.

Reklam Ajansları, Markalar ve Zincirleme Hukuki Sorumluluk

İhlal durumunda marka savunma olarak sıklıkla "Biz kampanyayı ajanstan satın aldık, kullanım süresinin dolduğunu ajans bize bildirmedi" argümanını sunar. Ancak Fikri Mülkiyet Hukukunda, eseri ticari mecrasında kullanan (haksız yayınlayan) "Marka" ile bu süreci eksik veya hatalı yöneten "Reklam Ajansı", haksız fiil hükümleri uyarınca müştereken ve müteselsilen sorumludur. Influencer vekili olarak davamızı doğrudan her iki muhataba (derin cebi olan markaya ve ajansa) yönelterek tahsilat güvencesini sağlıyoruz.

Üç Katı Tazminat (FSEK m. 68) ve İçerik Kaldırma (Tedbir) İşlemleri

İzinsiz kullanımlara karşı öncelikle noter ihtarnamesi ve 5651 sayılı Kanun uyarınca Uyar-Kaldır (Notice and Take-Down) prosedürü işletilerek ihlalci linklerin ve reklamların yayından kaldırılması (Erişimin Engellenmesi / İhtiyati Tedbir) sağlanır. Ardından ikame edilecek Asliye Hukuk ve Fikri Sınai Haklar davalarında şu yaptırımlar talep edilir:

  • FSEK m. 68 (Üç Katı Tazminat): Eserin izinsiz veya süresi aşılmış kullanımlarında, taraflar arasında daha önce belirlenmiş olan sözleşme bedelinin veya piyasa rayiç lisans bedelinin en fazla üç katı tutarında maddi tazminat talep edilir.
  • Manevi Tazminat: İmajın yetkisiz ve ucuzlatıcı şekilde kullanılması nedeniyle şöhret ve ticari itibarın uğradığı manevi zararın tazmini.
 
MEDYA VE FİKRİ MÜLKİYET UYARISI: Dijital içeriklerin ve şahsi imajınızın (yüzünüzün) ticari markalar tarafından izinsiz kullanılması, sizin bilginiz dışında fahiş ticari kazançların elde edilmesine ve rakip markalarla yapacağınız yeni işbirliklerinin engellenmesine yol açar. Tespit edilen ihlallerin noter ve adli bilişim standartlarıyla anında kayıt altına alınması ve tazminat süreçleri için Bilişim Hukuku departmanımızla iletişime geçiniz.

Av. Ali Alper Can

Kurucu Avukat | Ankara Barosu (Sicil: 22266)

16 yıllık mesleki tecrübesiyle Ceza Hukuku, Bilişim Suçları, Ticaret ve Aile Hukuku uyuşmazlıklarında stratejik müşavirlik sunan kurucu avukattır. Dava süreçlerinde "Önleyici Hukuk" ve teknik delil analizi prensiplerini merkeze alarak müvekkillerine şeffaf, güvenilir ve sonuç odaklı hukuki koruma sağlar.

Sıkça Sorulan Sorular

▶ Anlaştığımız Influencer veya reklam ajansı sözleşmedeki paylaşımları yapmazsa ödediğimiz ücreti ve zararımızı nasıl tahsil ederiz?

Influencer ve marka arasındaki ilişki Ticaret Kanunu uyarınca ticari iş niteliğindedir. Taahhüt edilen paylaşımların (Story, Reel, Post) süresinde veya istenen kalitede yapılmaması durumunda sözleşmeye aykırılık doğar. İhtarname çekilerek ödenen avansın iadesi, marka itibarının zedelenmesinden doğan zararlar ve sözleşmedeki cezai şart miktarı icra/dava yoluyla tahsil edilir.