İletişim Formu
Av. Ali Alper Can
Sayfa İçindekiler

Üretken Yapay Zekâ (Generative AI) sistemlerinin 2026 yılı itibarıyla kurumsal iş süreçlerine, özellikle reklam, pazarlama ve yazılım departmanlarına entegre olması, fikrî mülkiyet hukuku alanında emsali görülmemiş devasa bir kriz yaratmıştır. Makine öğrenimi algoritmaları (Midjourney, ChatGPT, DALL-E vb.), yeni bir görsel veya metin üretirken internetteki milyarlarca telif hakkıyla korunan orijinal eseri izinsiz (lisanssız) olarak analiz etmekte ve kullanmaktadır.

Şirketlerin, ajansların veya çalışanların bu yapay zekâ araçlarını kullanarak ürettikleri "sözde özgün" materyalleri ticari amaçla (web sitelerinde, reklamlarda, ürün ambalajlarında) kullanması, asıl eser sahiplerinin 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) uyarınca doğrudan şirket tüzel kişiliğine karşı ağır tazminat davaları açmasına zemin hazırlamaktadır. Av. Ali Alper Can, bilişim ve fikri mülkiyet hukuku disiplinlerini harmanlayarak, şirketlerin yapay zekâ kaynaklı hukuki risklerini minimize etmekte ve doğan uyuşmazlıklarda teknik müdafilik sağlamaktadır.

2026 Yılının Gündemi: Yapay Zekâ (AI) ve Telif Hakları Açmazı

FSEK uyarınca bir "eser", ancak onu yaratan "insan"ın hususiyetini (özelliğini) taşıması şartıyla korunur. Mevcut içtihatlara göre yapay zekâ bir insan (gerçek kişi) olmadığı için, ürettiği çıktıların doğrudan bir "Eser Sahibi" yoktur. Ancak asıl hukuki ihtilaf çıktının kime ait olduğu değil; AI algoritmasının bu çıktıyı üretirken üçüncü şahıslara (sanatçılara, stok fotoğraf sitelerine, yazılımcılara) ait tescilli eserleri izinsiz olarak veri setinde (training data) kopyalamış olmasıdır.

Pazarlama Departmanlarının Ürettiği AI İçeriklerinde Kurumsal Sorumluluk

Bir şirket çalışanı, reklam afişi tasarlamak için bir AI aracına komut (prompt) girip elde ettiği görseli şirketin ticari faaliyetinde kullandığında, sorumluluk doğrudan işveren şirkettedir. Çalışanın "Bunu ben çizmedim, yapay zekaya yaptırdım" veya şirket yönetiminin "Kullanılan algoritmada telifli eserlerin olduğunu bilmiyorduk" şeklindeki savunmaları hukuken geçersizdir. Şirketler, ticari iletişimlerinde kullandıkları tüm materyallerin lisans haklarını (copyright clearance) temizlemekle mükelleftir (Kusursuz Sorumluluk / Özen Yükümlülüğü).

FSEK Kapsamında İhlal Tespiti ve Adli Bilişim (Digital Forensics) Analizi

Teknik Delil Tespiti

AI ihlallerinde davacılar (eser sahipleri), şirketin kullandığı görselin kendi orijinal eserlerinin bir türevi veya işlenmesi (İşlenme Eser İhlali) olduğunu iddia eder. Hukuki süreçte adli bilişim uzmanları devreye girer:

  • Kullanılan görseldeki filigran kalıntıları (watermark remnants), stil benzerliği ve kaynak algoritmanın veri seti analiz edilir.
  • İhlalin tespiti halinde mahkemeden ihtiyati tedbir kararı alınarak, şirketin reklam kampanyası derhal durdurulur ve dijital/fiziki materyallere el konulur.

Üç Katı Lisans Bedeli Tazminatı (FSEK m. 68) ve Ticari İtibar Kaybı

Yapay zekâ tarafından üretilen ve şirketin ticari mecralarında kullanılan eserler nedeniyle açılan davalarda yaptırımlar son derece ağırdır:

  • Maddi Tazminat (3 Katı Kuralı): FSEK m. 68 uyarınca, telif hakkı sahibi, eğer eser izinsiz çoğaltılıp kullanılmışsa, serbest piyasa koşullarında isteyebileceği rayiç lisans bedelinin 3 katına kadar tazminat talep edebilir.
  • Manevi Tazminat: Şirketin, başkasına ait bir eseri kendi ürünüymüş gibi (AI aracılığıyla perdeleyerek) sunması, eser sahibinin manevi haklarını ağır şekilde zedeler.

Önleyici Hukuk: Şirket İçi AI Kullanım Politikaları (Compliance)

Bu devasa tazminat risklerinden korunmanın tek yolu kurumsal uyumdur. Şirket içi AI kullanım prosedürlerinin hazırlanması, ticari (Commercial) lisans barındırmayan yapay zekâ araçlarının personel tarafından kullanımının yasaklanması ve üçüncü parti yazılımların EULA (Son Kullanıcı Lisans Anlaşması) denetimlerinin ofisimizin bilişim hukuku uzmanlarınca yapılması, şirket sermayesinin güvenliği için elzemdir.

 
KURUMSAL RİSK UYARISI: Yapay zekâ kullanılarak üretilen ticari içerikler (kodlar, metinler, görseller), şirketinize karşı açılacak devasa telif (FSEK) davalarının potansiyel sebebidir. Önleyici hukuk kapsamında şirketinizin "AI Compliance" (Yapay Zekâ Hukuki Uyumluluk) süreçlerinin tamamlanması ve olası ihlallerde stratejik savunma kurgulanması için Bilişim ve Fikri Mülkiyet departmanımızla iletişime geçiniz.

Av. Ali Alper Can

Kurucu Avukat | Ankara Barosu (Sicil: 22266)

16 yıllık mesleki tecrübesiyle Ceza Hukuku, Bilişim Suçları, Ticaret ve Aile Hukuku uyuşmazlıklarında stratejik müşavirlik sunan kurucu avukattır. Dava süreçlerinde "Önleyici Hukuk" ve teknik delil analizi prensiplerini merkeze alarak müvekkillerine şeffaf, güvenilir ve sonuç odaklı hukuki koruma sağlar.

Sıkça Sorulan Sorular

▶ Yapay zeka (AI) tarafından üretilen kodlar, metinler veya görseller üzerinde telif hakkı talep edilebilir mi?

Mevcut FSEK (Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu) düzenlemelerine göre bir eserin telif korumasına sahip olabilmesi için sahibinin 'gerçek bir kişi (insan)' olması ve eserin sahibinin hususiyetini taşıması gerekir. Tamamen AI tarafından üretilen ham çıktılar doğrudan telif korumasından yararlanamaz. Ancak AI'a verilen özgün istemler (promptlar) veya AI çıktılarının insan müdahalesiyle dönüştürülmesi durumunda Fikri Mülkiyet hakları tartışılabilmektedir.