İletişim Formu
Av. Ali Alper Can
Sayfa İçindekiler

Tekstil (moda), mobilya, ayakkabı ve endüstriyel sanayi ürünleri gibi dinamik sektörlerde, ürünlerin yaşam döngüsü ve pazar trendleri çok hızlı değişmektedir. Bu hız içerisinde şirketler, büyük Ar-Ge bütçeleri harcayarak ortaya çıkardıkları yeni tasarımları TÜRKPATENT nezdinde tescil ettirmeye fırsat bulamadan (veya maliyet/zaman nedeniyle tescil ettirmeden) piyasaya sürmekte; kısa süre sonra ise ürünün birebir kopyalarının (korsanlarının) rakipler tarafından daha ucuz fiyatlarla piyasaya sürüldüğü gerçeğiyle yüzleşmektedir.

Tasarımınızın tescilli olmaması, emeğinizin çalınmasına göz yumacağınız anlamına gelmez. Av. Ali Alper Can, resmi tescili bulunmayan endüstriyel tasarımların ve ürün dizaynlarının birebir taklit edilmesine karşı; 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun tescilsiz tasarım koruması ve Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) emredici Haksız Rekabet hükümleri tahtında, taklitçilerin mallarına el koyduran stratejik ihtiyati tedbir süreçleri yürütmekteyiz.

Hızlı Tüketim Sektörlerinde Tasarım Koruması ve Tescilsizlik Sorunu

SMK uyarınca, yeni ve ayırt edici niteliğe sahip bir tasarım, tescil edilmese dahi kamuya ilk sunulduğu (piyasaya sürüldüğü) tarihten itibaren 3 yıl süreyle "Tescilsiz Tasarım" olarak korunmaktadır. Ancak bu koruma sadece "kopyalamaya" (birebir taklide) karşıdır. Asıl güçlü hukuki kalkanımız, Türk Ticaret Kanunu'nun Haksız Rekabeti düzenleyen 54. ve 55. maddeleridir.

Tescilsiz Tasarımların TTK (Haksız Rekabet) Hükümleriyle Korunması

TTK m. 55/1-a-4 uyarınca; "Başkasının malları, iş ürünleri, faaliyetleri veya işleri ile karıştırılmaya yol açan önlemler almak" açık bir haksız rekabet fiilidir. Bir rakibin, sizin piyasaya sürdüğünüz ve tüketicinin gözünde belirli bir algıya oturmuş (ambalajı, şekli, modeliyle özdeşleşmiş) ürününüzü, tüketicide "aynı firmaya ait" izlenimi yaratacak kadar benzer şekilde piyasaya sürmesi doğrudan İltibas (Karıştırılma) yaratır ve hukuken yasaktır.

Başkasının İş Ürününden Yetkisiz Faydalanma (Kölesine Taklit)

Emek Hırsızlığı ve Yargıtay İçtihatları

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararlarında sıklıkla vurgulanan "Kölesine Taklit" (Slavish Imitation) kavramı, bir ürünün hiçbir yaratıcı çaba harcanmaksızın, orijinal ürünün kalıpları dökülerek veya dijital taraması yapılarak sömürülmesidir. Başkasının hazır iş ürününden yetkisiz faydalanmak (TTK m. 55/1-c), tescil şartı aranmaksızın ağır bir haksız rekabet halidir.

Kalıp ve Makinelere El Konulması: İhtiyati Tedbir Operasyonları

Tasarım hırsızlıklarında kaybedilecek her saat, orijinal ürünün satış hacmini düşürür ve fiyat kırılmasına neden olur. Bu durumlarda Asliye Ticaret (veya Fikri Sınai Haklar) Mahkemelerinden derhal İhtiyati Tedbir talep edilir:

  • Taklit malların piyasaya arzının, satışının ve e-ticaret sitelerindeki (Trendyol, Instagram vb.) gösteriminin derhal durdurulması.
  • İcra kanalıyla taklit ürünlerin bulunduğu depolara gidilerek mallara el konulması.
  • En önemlisi; taklit üretimi sağlayan ürün kalıplarına, şablonlara ve makine teçhizatlarına HMK uyarınca el konularak haksız rekabetin kaynağında yok edilmesi.

Ticari Zararın ve Yoksun Kalınan Kârın Tazmini Davaları

Haksız rekabet tespit edilip tedbirle durdurulduktan sonra, TTK m. 56 uyarınca fail şirkete karşı Maddi ve Manevi Tazminat davası ikame edilir. Taklitçinin, sizin tasarımınızı çalarak elde ettiği tüm kâr, "Yoksun Kalınan Kâr" kaleminden yasal ticari faiziyle birlikte talep edilir. Ayrıca, kalitesiz taklit ürünlerin piyasada yarattığı olumsuz algı nedeniyle bozulan ticari prestij için İtibar Tazminatı istenir.

 
TİCARİ SAVUNMA VE YASAL UYARI: Tasarım tescilinizin olmaması, hukuken çaresiz olduğunuz anlamına gelmez. Emek ve Ar-Ge harcayarak ürettiğiniz ürünlerin rakiplerce kopyalanması TTK kapsamında doğrudan tazminat ve hapis cezasını gerektiren bir haksız rekabet eylemidir. Delil tespiti ve acil İhtiyati Tedbir (toplatma) işlemlerinin başlatılması için Fikri Mülkiyet Hukuku departmanımızla iletişime geçiniz.

Av. Ali Alper Can

Kurucu Avukat | Ankara Barosu (Sicil: 22266)

16 yıllık mesleki tecrübesiyle Ceza Hukuku, Bilişim Suçları, Ticaret ve Aile Hukuku uyuşmazlıklarında stratejik müşavirlik sunan kurucu avukattır. Dava süreçlerinde "Önleyici Hukuk" ve teknik delil analizi prensiplerini merkeze alarak müvekkillerine şeffaf, güvenilir ve sonuç odaklı hukuki koruma sağlar.

Sıkça Sorulan Sorular

▶ Henüz tescil ettirmediğimiz ambalaj veya ürün tasarımlarımız rakiplerimiz tarafından kopyalanırsa dava açma hakkımız var mıdır?

Evet, vardır. Bir tasarımın tescilsiz olması onu tamamen korumasız bırakmaz. Eğer tasarımınız size özgüyse ve piyasada bir ayırt edicilik kazanmışsa, TTK haksız rekabet hükümleri ile FSEK telif koruması kapsamında kopyalamanın durdurulması ve ürünlerin toplatılması için ihtiyati tedbir ve tazminat davası açılabilir. Tescilsiz tasarımlar da kamuya sunuldukları tarihten itibaren 3 yıl süreyle SMK kapsamında korunur.